Christelijke Wiki
Een encyclopedie van kerkelijke begrippen, tradities en christelijke termen. Ontdek de betekenis van liturgische termen, kerkelijke ambten, feestdagen en meer.
Eredienst
De eredienst is de gezamenlijke godsdienstoefening van een christelijke gemeente. In de eredienst komen gelovigen samen ...
Liturgie & EredienstLiturgie
Liturgie is het geheel van vaste vormen en rituelen waarmee een kerkelijke eredienst wordt vormgegeven. Het woord komt v...
Liturgie & EredienstPreek (Homilie)
De preek, ook wel homilie of verkondiging genoemd, is een toespraak tijdens de eredienst waarin een passage uit de Bijbe...
Liturgie & EredienstSacramenten
Sacramenten zijn heilige handelingen die door Christus zijn ingesteld als tekenen en zegelen van Gods genade. De rooms-k...
Liturgie & EredienstDoop
De doop is een christelijk sacrament waarbij een persoon met water wordt besprenkeld of ondergedompeld als teken van rei...
Liturgie & EredienstHeilig Avondmaal
Het Heilig Avondmaal, ook wel Communie of Eucharistie genoemd, is een christelijk sacrament ter gedachtenis aan het laat...
Liturgie & EredienstEucharistie
De Eucharistie (van het Griekse 'eucharistia' = dankzegging) is de rooms-katholieke benaming voor het Heilig Avondmaal e...
Kerkelijke AmbtenDominee
Een dominee (van het Latijnse 'dominus' = heer) is een protestantse voorganger die is opgeleid en bevestigd om het Woord...
Kerkelijke AmbtenPredikant
Een predikant is de formele titel voor een voorganger in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en andere protestantse ...
Kerkelijke AmbtenPriester
In de rooms-katholieke kerk is de priester een gewijde bedienaar die de sacramenten kan toedienen, waaronder de Eucharis...
Kerkelijke AmbtenPastoor
De pastoor is de priester die door de bisschop is aangesteld als herder en leider van een parochie. Het woord komt van h...
Kerkelijke AmbtenBisschop
Een bisschop is een hoge geestelijke in de rooms-katholieke, oud-katholieke en anglicaanse kerk die leiding geeft aan ee...
Kerkelijke AmbtenOuderling
De ouderling is een ambt in protestantse kerken, met name in de gereformeerde en hervormde traditie. Ouderlingen worden ...
Kerkelijke AmbtenDiaken
Een diaken is een kerkelijk ambt dat zich richt op de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid. In de protestantse tra...
Kerkelijk LevenBelijdenis doen
Belijdenis doen (ook: openbare geloofsbelijdenis) is het moment waarop een gedoopte persoon publiekelijk zijn of haar ge...
Kerkelijk LevenCatechese
Catechese is het geloofsonderwijs dat wordt gegeven aan kinderen, jongeren of volwassenen die zich willen verdiepen in h...
Kerkelijk LevenKerkelijk Jaar
Het kerkelijk jaar is de cyclus van feesten en seizoenen die het leven, lijden, sterven en de opstanding van Jezus Chris...
Kerkelijk LevenKerkenraad
De kerkenraad is het bestuurlijke orgaan van een protestantse gemeente. De kerkenraad bestaat uit de predikant(en), oude...
Kerkelijk LevenParochie
Een parochie is de territoriale basiseenheid van de rooms-katholieke kerk. Elke parochie heeft een eigen kerkgebouw en w...
Christelijke FeestdagenAdvent
Advent (van het Latijnse 'adventus' = komst) is de periode van vier zondagen voor Kerst waarin christenen zich voorberei...
Christelijke FeestdagenKerst
Kerst is het christelijke feest ter viering van de geboorte van Jezus Christus, dat op 25 december wordt gevierd. Het is...
Christelijke FeestdagenPasen
Pasen is het belangrijkste christelijke feest, waarop de opstanding van Jezus Christus uit de dood wordt gevierd. Pasen ...
Christelijke FeestdagenPinksteren
Pinksteren (vijftig dagen na Pasen) viert de uitstorting van de Heilige Geest over de apostelen, zoals beschreven in Han...
Christelijke FeestdagenHemelvaartsdag
Hemelvaartsdag valt veertig dagen na Pasen en herdenkt de hemelvaart van Jezus Christus: het moment waarop Jezus, na zij...
Christelijke FeestdagenGoede Vrijdag
Goede Vrijdag is de vrijdag voor Pasen waarop christenen het lijden en sterven van Jezus Christus aan het kruis herdenke...
Bijbel & TheologieBijbel
De Bijbel is het heilige boek van het christendom en bestaat uit twee delen: het Oude Testament (39 boeken, gedeeld met ...
Bijbel & TheologieEvangelie
Het woord 'evangelie' komt van het Griekse 'euangelion' en betekent 'goede boodschap'. In het christendom verwijst het n...
Bijbel & TheologieTheologie
Theologie (letterlijk: 'leer over God') is de wetenschappelijke bestudering van het geloof, de Bijbel, de kerkgeschieden...
Bijbel & TheologieReformatie
De Reformatie was een religieuze hervormingsbeweging in de 16e eeuw die leidde tot het ontstaan van het protestantisme. ...
Kerkgebouw & ArchitectuurKathedraal
Een kathedraal is de hoofdkerk van een bisdom, waar de bisschop zijn zetel (cathedra) heeft. Het woord komt van het Lati...
Kerkgebouw & ArchitectuurBasiliek
Een basiliek is een kerk die door de paus de eretitel 'basilica minor' heeft gekregen vanwege haar bijzondere betekenis....
Kerkgebouw & ArchitectuurKoor (kerkgebouw)
Het koor is het gedeelte van een kerkgebouw dat zich bevindt achter het altaar, aan de oostzijde. Oorspronkelijk was het...
Kerkgebouw & ArchitectuurKerkorgel
Het kerkorgel is het traditionele muziekinstrument in christelijke kerken, met name in de protestantse en rooms-katholie...
Kerkelijke OrganisatieBisdom
Een bisdom (of diocees) is het bestuurlijke gebied waarover een bisschop het gezag heeft. Nederland is verdeeld in zeven...
Kerkelijke OrganisatieSynode
Een synode is een kerkelijke vergadering of bestuursorgaan. In de PKN is de Generale Synode het hoogste bestuursorgaan, ...
Kerkelijke OrganisatieClassis
Een classis is een regionaal kerkverband in de gereformeerde en protestantse traditie. De classis bestaat uit afgevaardi...
Kerkelijke OrganisatiePaus
De paus is het hoofd van de rooms-katholieke kerk en de bisschop van Rome. Katholieken beschouwen de paus als de opvolge...
Diverse BegrippenOecumene
Oecumene (van het Griekse 'oikoumene' = de bewoonde wereld) is de beweging die streeft naar eenheid en samenwerking tuss...
Diverse BegrippenDenominatie
Een denominatie is een specifiek kerkgenootschap of kerkelijke stroming binnen het christendom. Nederland kent een grote...
Diverse BegrippenSecularisatie
Secularisatie is het proces waarbij de invloed van religie en kerken in de samenleving afneemt. Nederland is een van de ...
Diverse BegrippenDiaconie
Diaconie is het georganiseerde hulpwerk van de kerk, gericht op mensen in nood. Het woord komt van het Griekse 'diakonia...
Diverse BegrippenPsalm
De psalmen zijn 150 liederen en gebeden uit het Bijbelboek Psalmen (Oude Testament), toegeschreven aan onder anderen kon...
Diverse BegrippenGebed
Het gebed is het persoonlijke of gemeenschappelijke spreken tot God. Het is een centraal onderdeel van het christelijk l...
Diverse BegrippenZending
Zending (of missie) is het verspreiden van het christelijk geloof onder niet-christenen, zowel in het eigen land als in ...
Liturgie & EredienstKinderdoop
De kinderdoop is de praktijk waarbij zuigelingen of jonge kinderen worden gedoopt. Deze praktijk wordt beoefend in de ro...
Liturgie & EredienstConfirmatie / Vormsel
Confirmatie (protestantse term) of Vormsel (rooms-katholieke term) is het sacrament of de handeling waarmee een gedoopte...
Liturgie & EredienstMis
De mis is de rooms-katholieke term voor de Eucharistieviering, de belangrijkste eredienst in de katholieke kerk. Het woo...
Diverse BegrippenKerk
Het woord 'kerk' heeft meerdere betekenissen: het verwijst naar het gebouw waar christenen samenkomen, naar de plaatseli...
KennisbankVerschil tussen katholiek en protestant
Het verschil tussen katholiek en protestant is een van de meest gestelde vragen over het christendom. De scheiding ontst...
KennisbankWat is de Protestantse Kerk in Nederland (PKN)?
De Protestantse Kerk in Nederland, afgekort PKN, is het grootste protestantse kerkverband in Nederland. De PKN ontstond ...
KennisbankWat is een pinkstergemeente?
Een pinkstergemeente is een christelijke kerk die behoort tot de Pinksterbeweging, een van de snelst groeiende strominge...
KennisbankVoor het eerst naar de kerk: wat kun je verwachten?
Heb je nog nooit een kerkdienst bezocht en ben je benieuwd wat je kunt verwachten? Elke kerk is anders, maar er zijn een...
KennisbankKerken in Nederland: een compleet overzicht
Nederland kent een buitengewoon divers kerkelijk landschap. Hoewel het land een van de meest geseculariseerde ter wereld...
KennisbankWat is een baptistengemeente?
Een baptistengemeente is een protestantse kerk die de volwassendoop (geloofsdoop) centraal stelt. Het woord 'baptist' ko...
KennisbankWat is een gereformeerde kerk?
Gereformeerde kerken staan in de traditie van de Reformatie van de 16e eeuw, met name in de lijn van de Franse theoloog ...
KennisbankOosters-orthodoxe kerken in Nederland
De Oosters-Orthodoxe Kerk is een van de oudste christelijke tradities, met wortels die teruggaan tot de eerste eeuwen va...
KennisbankHet Leger des Heils als kerk
Het Leger des Heils is een internationaal christelijk kerkgenootschap dat in 1865 werd opgericht door William Booth in L...
KennisbankVrije evangelische gemeenten en huiskerken
Naast de gevestigde kerkverbanden kent Nederland een groeiend aantal vrije evangelische gemeenten en huiskerken. Deze ge...
KennisbankHoe kies je een kerk die bij je past?
Het kiezen van een kerkgemeenschap is een persoonlijke beslissing die afhangt van je geloofsovertuiging, je persoonlijkh...
KennisbankTrouwen in de kerk: wat komt erbij kijken?
Een kerkelijk huwelijk is voor veel stellen een bijzonder moment waarop zij Gods zegen vragen over hun verbintenis. De p...
KennisbankKerkelijke uitvaart en rouwdienst
Een kerkelijke uitvaart biedt nabestaanden een kader van troost, ritueel en hoop. De invulling verschilt per traditie, m...
KennisbankVrijwilliger worden in de kerk
Kerken draaien grotendeels op vrijwilligers. Of je nu al jaren kerkganger bent of pas begint: er is altijd plek om je ta...
KennisbankDe Vastentijd (Veertigdagentijd)
De Vastentijd, ook wel Veertigdagentijd genoemd, is de periode van veertig dagen (exclusief zondagen) voor Pasen. Het is...
KennisbankDe Reformatie: hoe het protestantisme ontstond
De Reformatie is de kerkelijke hervormingsbeweging van de 16e eeuw die leidde tot het ontstaan van het protestantisme. H...
KennisbankDe oecumenische beweging: kerken werken samen
De oecumenische beweging streeft naar eenheid en samenwerking tussen christelijke kerken, ondanks hun theologische en or...
KennisbankKloosterleven in Nederland
Nederland telt nog altijd actieve kloosters en religieuze gemeenschappen, hoewel hun aantal sterk is teruggelopen sinds ...
KennisbankEen kerstnachtdienst bezoeken: alles wat je moet weten
De kerstnachtdienst is voor veel Nederlanders het jaarlijkse kerkbezoek bij uitstek, ook voor mensen die normaal niet na...
KennisbankEen paasdienst bezoeken: wat kun je verwachten?
Pasen is het belangrijkste feest in de christelijke traditie. De paasdienst viert de opstanding van Jezus Christus en is...
KennisbankKerken in België: een overzicht
België is van oudsher een overwegend katholiek land, maar kent een steeds diverser kerkelijk landschap. De religieuze ge...
KennisbankDe Katholieke Kerk in Vlaanderen
Vlaanderen en het katholicisme zijn historisch nauw met elkaar verbonden. De katholieke kerk heeft eeuwenlang een centra...
KennisbankVerschil tussen evangelisch en pinkster
Evangelische kerken en pinkstergemeenten lijken op het eerste gezicht sterk op elkaar: beide leggen nadruk op persoonlij...
KennisbankVerschil tussen orthodox en rooms-katholiek
De Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-Orthodoxe Kerk zijn de twee oudste en grootste christelijke tradities. Ze deelden...
KennisbankModerne vs. traditionele kerkdiensten
Binnen het christendom bestaat een breed spectrum van eredienststijlen, van streng traditioneel tot hypermodern. Het ver...
KennisbankMigrantenkerken in Nederland
Een van de meest dynamische ontwikkelingen in het Nederlandse kerkelijke landschap is de groei van migrantenkerken. Terw...
KennisbankHerbestemming van kerkgebouwen
Nederland telt naar schatting 6.000 tot 7.000 kerkgebouwen. Door ontkerkelijking sluiten er elk jaar kerken hun deuren, ...
KennisbankBijbelvertalingen in Nederland
De Bijbel is het meest gelezen boek ter wereld en in het Nederlands beschikbaar in diverse vertalingen. De keuze voor ee...
KennisbankDe Alpha-cursus: kennismaken met het christelijk geloof
De Alpha-cursus is een laagdrempelige introductie tot het christelijk geloof, bedoeld voor iedereen die vragen heeft ove...
KennisbankKerkelijke feestdagen in Nederland
Nederland kent diverse officieel erkende feestdagen die hun oorsprong hebben in de christelijke traditie. Hoewel de mees...
KennisbankKinderdoop of volwassendoop?
De vraag of kinderen gedoopt moeten worden of dat de doop alleen voor gelovige volwassenen is, is een van de meest bespr...
KennisbankDe rol van de vrouw in de kerk
De positie van vrouwen in de kerk is een onderwerp dat kerken verdeelt. Van volledige gelijkheid tot uitsluiting van het...
KennisbankKerk en jongeren: hoe kerken jongeren bereiken
Het bereiken en betrekken van jongeren is een van de grootste uitdagingen voor kerken in Nederland. Uit onderzoek blijkt...
GeschiedenisDe Reformatie in Nederland
De Reformatie had een diepgaande en blijvende invloed op de Nederlanden. Terwijl het calvinisme zich vanaf de jaren 1540...
GeschiedenisGeschiedenis van het christendom in Nederland
Het christendom in Nederland kent een geschiedenis van bijna tweeduizend jaar. De eerste sporen dateren uit de Romeinse ...
GeschiedenisVerzuiling in Nederland
De verzuiling is het uniek Nederlandse systeem waarbij de samenleving was opgedeeld in afzonderlijke zuilen langs levens...
GeschiedenisSecularisatie in Nederland
Nederland behoort tot de meest geseculariseerde landen ter wereld. Sinds de jaren 1960 is het aantal kerkleden en kerkga...
GeschiedenisSchuilkerken
Schuilkerken zijn verborgen kerkruimten die werden ingericht in de periode dat de openbare uitoefening van het katholici...
GeschiedenisStatenvertaling
De Statenvertaling is de eerste officiële Nederlandse Bijbelvertaling uit de grondtalen, voltooid in 1637. De vertaling ...
GeschiedenisDordtse Leerregels
De Dordtse Leerregels zijn opgesteld tijdens de Synode van Dordrecht (1618-1619), een van de belangrijkste kerkvergaderi...
GeschiedenisHet Grote Schisma
Het Grote Schisma van 1054 markeerde de definitieve breuk tussen de westerse (Rooms-Katholieke) en de oosterse (Orthodox...
KerkgeschiedenisPelgrimvaders (Pilgrim Fathers)
De Pelgrimvaders (Pilgrim Fathers) waren een groep Engelse calvinistische separatisten die in de vroege 17e eeuw eerst n...
KerkgeschiedenisKloosters in Nederland
Het kloosterleven heeft in Nederland een rijke geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen. Vanaf de 7e eeuw s...
KerkgeschiedenisDe Kruistochten
De Kruistochten waren een reeks militaire expedities die tussen 1096 en 1291 door christelijke Europese legers werden on...
KerkgeschiedenisConcilie van Trente
Het Concilie van Trente (1545-1563) was de belangrijkste kerkvergadering van de Rooms-Katholieke Kerk als antwoord op de...
KerkgeschiedenisTweede Vaticaans Concilie
Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), ook bekend als Vaticanum II, was een oecumenisch concilie bijeengeroepen door...
WereldreligiesJodendom en Christendom
Het christendom is ontstaan binnen het jodendom. Jezus van Nazareth was een joodse rabbi, zijn eerste volgelingen waren ...
WereldreligiesIslam en Christendom
Islam en christendom zijn de twee grootste godsdiensten ter wereld en delen een gemeenschappelijke abrahamitische oorspr...
Kerkbouw & ArchitectuurGotische kerken in Nederland
De gotiek is de meest kenmerkende bouwstijl van de grote middeleeuwse kerken in Nederland. Gotische kerken, gebouwd tuss...
Kerkbouw & ArchitectuurRomaanse kerken
De romaanse bouwstijl is de oudste kerkelijke architectuurstijl die in Nederland bewaard is gebleven. Romaanse kerken, g...
Kerkelijk LevenWat is een mis?
De mis is de centrale eredienst van de Rooms-Katholieke Kerk. Het woord komt van het Latijnse 'missa' (zending), naar de...
Kerkelijk LevenStiltegebed
Stiltegebed is een vorm van bidden waarbij niet hardop wordt gesproken, maar de stilte zelf de gebedsvorm is. Het wordt ...
Kerkelijk LevenKan ik een kerk bezoeken zonder lid te zijn?
Ja, alle christelijke kerken in Nederland en België zijn vrij toegankelijk voor iedereen, ongeacht lidmaatschap of relig...
Kerkelijk LevenVrouw als dominee of voorganger
Of een vrouw dominee, predikant of voorganger kan zijn, hangt sterk af van de kerk of denominatie. Sinds de jaren 1960-7...
Kerkelijk LevenHoe word je lid van een kerk?
Lid worden van een kerk verloopt verschillend per denominatie, maar omvat doorgaans drie elementen: kennismaking, geloof...
Kerkelijk LevenMag ik meedoen aan het avondmaal?
Of je mag deelnemen aan het avondmaal (ook wel communie of eucharistie genoemd) hangt af van de kerk waar je bent en je ...
Kerkelijk LevenBidden leren: hoe doe je dat?
Bidden is voor veel mensen lastig — vooral als je er niet mee bent opgegroeid. Goed nieuws: bidden is iets wat iedereen ...
Kerkelijk LevenGemengd huwelijk in de kerk
Een gemengd huwelijk is een kerkelijk huwelijk waarbij de partners van verschillende denominaties zijn — bijvoorbeeld ee...