Christelijke Wiki

Een encyclopedie van kerkelijke begrippen, tradities en christelijke termen. Ontdek de betekenis van liturgische termen, kerkelijke ambten, feestdagen en meer.

Liturgie & Eredienst

Eredienst

De eredienst is de gezamenlijke godsdienstoefening van een christelijke gemeente. In de eredienst komen gelovigen samen ...

Liturgie & Eredienst

Liturgie

Liturgie is het geheel van vaste vormen en rituelen waarmee een kerkelijke eredienst wordt vormgegeven. Het woord komt v...

Liturgie & Eredienst

Preek (Homilie)

De preek, ook wel homilie of verkondiging genoemd, is een toespraak tijdens de eredienst waarin een passage uit de Bijbe...

Liturgie & Eredienst

Sacramenten

Sacramenten zijn heilige handelingen die door Christus zijn ingesteld als tekenen en zegelen van Gods genade. De rooms-k...

Liturgie & Eredienst

Doop

De doop is een christelijk sacrament waarbij een persoon met water wordt besprenkeld of ondergedompeld als teken van rei...

Liturgie & Eredienst

Heilig Avondmaal

Het Heilig Avondmaal, ook wel Communie of Eucharistie genoemd, is een christelijk sacrament ter gedachtenis aan het laat...

Liturgie & Eredienst

Eucharistie

De Eucharistie (van het Griekse 'eucharistia' = dankzegging) is de rooms-katholieke benaming voor het Heilig Avondmaal e...

Kerkelijke Ambten

Dominee

Een dominee (van het Latijnse 'dominus' = heer) is een protestantse voorganger die is opgeleid en bevestigd om het Woord...

Kerkelijke Ambten

Predikant

Een predikant is de formele titel voor een voorganger in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en andere protestantse ...

Kerkelijke Ambten

Priester

In de rooms-katholieke kerk is de priester een gewijde bedienaar die de sacramenten kan toedienen, waaronder de Eucharis...

Kerkelijke Ambten

Pastoor

De pastoor is de priester die door de bisschop is aangesteld als herder en leider van een parochie. Het woord komt van h...

Kerkelijke Ambten

Bisschop

Een bisschop is een hoge geestelijke in de rooms-katholieke, oud-katholieke en anglicaanse kerk die leiding geeft aan ee...

Kerkelijke Ambten

Ouderling

De ouderling is een ambt in protestantse kerken, met name in de gereformeerde en hervormde traditie. Ouderlingen worden ...

Kerkelijke Ambten

Diaken

Een diaken is een kerkelijk ambt dat zich richt op de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid. In de protestantse tra...

Kerkelijk Leven

Belijdenis doen

Belijdenis doen (ook: openbare geloofsbelijdenis) is het moment waarop een gedoopte persoon publiekelijk zijn of haar ge...

Kerkelijk Leven

Catechese

Catechese is het geloofsonderwijs dat wordt gegeven aan kinderen, jongeren of volwassenen die zich willen verdiepen in h...

Kerkelijk Leven

Kerkelijk Jaar

Het kerkelijk jaar is de cyclus van feesten en seizoenen die het leven, lijden, sterven en de opstanding van Jezus Chris...

Kerkelijk Leven

Kerkenraad

De kerkenraad is het bestuurlijke orgaan van een protestantse gemeente. De kerkenraad bestaat uit de predikant(en), oude...

Kerkelijk Leven

Parochie

Een parochie is de territoriale basiseenheid van de rooms-katholieke kerk. Elke parochie heeft een eigen kerkgebouw en w...

Christelijke Feestdagen

Advent

Advent (van het Latijnse 'adventus' = komst) is de periode van vier zondagen voor Kerst waarin christenen zich voorberei...

Christelijke Feestdagen

Kerst

Kerst is het christelijke feest ter viering van de geboorte van Jezus Christus, dat op 25 december wordt gevierd. Het is...

Christelijke Feestdagen

Pasen

Pasen is het belangrijkste christelijke feest, waarop de opstanding van Jezus Christus uit de dood wordt gevierd. Pasen ...

Christelijke Feestdagen

Pinksteren

Pinksteren (vijftig dagen na Pasen) viert de uitstorting van de Heilige Geest over de apostelen, zoals beschreven in Han...

Christelijke Feestdagen

Hemelvaartsdag

Hemelvaartsdag valt veertig dagen na Pasen en herdenkt de hemelvaart van Jezus Christus: het moment waarop Jezus, na zij...

Christelijke Feestdagen

Goede Vrijdag

Goede Vrijdag is de vrijdag voor Pasen waarop christenen het lijden en sterven van Jezus Christus aan het kruis herdenke...

Bijbel & Theologie

Bijbel

De Bijbel is het heilige boek van het christendom en bestaat uit twee delen: het Oude Testament (39 boeken, gedeeld met ...

Bijbel & Theologie

Evangelie

Het woord 'evangelie' komt van het Griekse 'euangelion' en betekent 'goede boodschap'. In het christendom verwijst het n...

Bijbel & Theologie

Theologie

Theologie (letterlijk: 'leer over God') is de wetenschappelijke bestudering van het geloof, de Bijbel, de kerkgeschieden...

Bijbel & Theologie

Reformatie

De Reformatie was een religieuze hervormingsbeweging in de 16e eeuw die leidde tot het ontstaan van het protestantisme. ...

Kerkgebouw & Architectuur

Kathedraal

Een kathedraal is de hoofdkerk van een bisdom, waar de bisschop zijn zetel (cathedra) heeft. Het woord komt van het Lati...

Kerkgebouw & Architectuur

Basiliek

Een basiliek is een kerk die door de paus de eretitel 'basilica minor' heeft gekregen vanwege haar bijzondere betekenis....

Kerkgebouw & Architectuur

Koor (kerkgebouw)

Het koor is het gedeelte van een kerkgebouw dat zich bevindt achter het altaar, aan de oostzijde. Oorspronkelijk was het...

Kerkgebouw & Architectuur

Kerkorgel

Het kerkorgel is het traditionele muziekinstrument in christelijke kerken, met name in de protestantse en rooms-katholie...

Kerkelijke Organisatie

Bisdom

Een bisdom (of diocees) is het bestuurlijke gebied waarover een bisschop het gezag heeft. Nederland is verdeeld in zeven...

Kerkelijke Organisatie

Synode

Een synode is een kerkelijke vergadering of bestuursorgaan. In de PKN is de Generale Synode het hoogste bestuursorgaan, ...

Kerkelijke Organisatie

Classis

Een classis is een regionaal kerkverband in de gereformeerde en protestantse traditie. De classis bestaat uit afgevaardi...

Kerkelijke Organisatie

Paus

De paus is het hoofd van de rooms-katholieke kerk en de bisschop van Rome. Katholieken beschouwen de paus als de opvolge...

Diverse Begrippen

Oecumene

Oecumene (van het Griekse 'oikoumene' = de bewoonde wereld) is de beweging die streeft naar eenheid en samenwerking tuss...

Diverse Begrippen

Denominatie

Een denominatie is een specifiek kerkgenootschap of kerkelijke stroming binnen het christendom. Nederland kent een grote...

Diverse Begrippen

Secularisatie

Secularisatie is het proces waarbij de invloed van religie en kerken in de samenleving afneemt. Nederland is een van de ...

Diverse Begrippen

Diaconie

Diaconie is het georganiseerde hulpwerk van de kerk, gericht op mensen in nood. Het woord komt van het Griekse 'diakonia...

Diverse Begrippen

Psalm

De psalmen zijn 150 liederen en gebeden uit het Bijbelboek Psalmen (Oude Testament), toegeschreven aan onder anderen kon...

Diverse Begrippen

Gebed

Het gebed is het persoonlijke of gemeenschappelijke spreken tot God. Het is een centraal onderdeel van het christelijk l...

Diverse Begrippen

Zending

Zending (of missie) is het verspreiden van het christelijk geloof onder niet-christenen, zowel in het eigen land als in ...

Liturgie & Eredienst

Kinderdoop

De kinderdoop is de praktijk waarbij zuigelingen of jonge kinderen worden gedoopt. Deze praktijk wordt beoefend in de ro...

Liturgie & Eredienst

Confirmatie / Vormsel

Confirmatie (protestantse term) of Vormsel (rooms-katholieke term) is het sacrament of de handeling waarmee een gedoopte...

Liturgie & Eredienst

Mis

De mis is de rooms-katholieke term voor de Eucharistieviering, de belangrijkste eredienst in de katholieke kerk. Het woo...

Diverse Begrippen

Kerk

Het woord 'kerk' heeft meerdere betekenissen: het verwijst naar het gebouw waar christenen samenkomen, naar de plaatseli...

Kennisbank

Verschil tussen katholiek en protestant

Het verschil tussen katholiek en protestant is een van de meest gestelde vragen over het christendom. De scheiding ontst...

Kennisbank

Wat is de Protestantse Kerk in Nederland (PKN)?

De Protestantse Kerk in Nederland, afgekort PKN, is het grootste protestantse kerkverband in Nederland. De PKN ontstond ...

Kennisbank

Wat is een pinkstergemeente?

Een pinkstergemeente is een christelijke kerk die behoort tot de Pinksterbeweging, een van de snelst groeiende strominge...

Kennisbank

Voor het eerst naar de kerk: wat kun je verwachten?

Heb je nog nooit een kerkdienst bezocht en ben je benieuwd wat je kunt verwachten? Elke kerk is anders, maar er zijn een...

Kennisbank

Kerken in Nederland: een compleet overzicht

Nederland kent een buitengewoon divers kerkelijk landschap. Hoewel het land een van de meest geseculariseerde ter wereld...

Kennisbank

Wat is een baptistengemeente?

Een baptistengemeente is een protestantse kerk die de volwassendoop (geloofsdoop) centraal stelt. Het woord 'baptist' ko...

Kennisbank

Wat is een gereformeerde kerk?

Gereformeerde kerken staan in de traditie van de Reformatie van de 16e eeuw, met name in de lijn van de Franse theoloog ...

Kennisbank

Oosters-orthodoxe kerken in Nederland

De Oosters-Orthodoxe Kerk is een van de oudste christelijke tradities, met wortels die teruggaan tot de eerste eeuwen va...

Kennisbank

Het Leger des Heils als kerk

Het Leger des Heils is een internationaal christelijk kerkgenootschap dat in 1865 werd opgericht door William Booth in L...

Kennisbank

Vrije evangelische gemeenten en huiskerken

Naast de gevestigde kerkverbanden kent Nederland een groeiend aantal vrije evangelische gemeenten en huiskerken. Deze ge...

Kennisbank

Hoe kies je een kerk die bij je past?

Het kiezen van een kerkgemeenschap is een persoonlijke beslissing die afhangt van je geloofsovertuiging, je persoonlijkh...

Kennisbank

Trouwen in de kerk: wat komt erbij kijken?

Een kerkelijk huwelijk is voor veel stellen een bijzonder moment waarop zij Gods zegen vragen over hun verbintenis. De p...

Kennisbank

Kerkelijke uitvaart en rouwdienst

Een kerkelijke uitvaart biedt nabestaanden een kader van troost, ritueel en hoop. De invulling verschilt per traditie, m...

Kennisbank

Vrijwilliger worden in de kerk

Kerken draaien grotendeels op vrijwilligers. Of je nu al jaren kerkganger bent of pas begint: er is altijd plek om je ta...

Kennisbank

De Vastentijd (Veertigdagentijd)

De Vastentijd, ook wel Veertigdagentijd genoemd, is de periode van veertig dagen (exclusief zondagen) voor Pasen. Het is...

Kennisbank

De Reformatie: hoe het protestantisme ontstond

De Reformatie is de kerkelijke hervormingsbeweging van de 16e eeuw die leidde tot het ontstaan van het protestantisme. H...

Kennisbank

De oecumenische beweging: kerken werken samen

De oecumenische beweging streeft naar eenheid en samenwerking tussen christelijke kerken, ondanks hun theologische en or...

Kennisbank

Kloosterleven in Nederland

Nederland telt nog altijd actieve kloosters en religieuze gemeenschappen, hoewel hun aantal sterk is teruggelopen sinds ...

Kennisbank

Een kerstnachtdienst bezoeken: alles wat je moet weten

De kerstnachtdienst is voor veel Nederlanders het jaarlijkse kerkbezoek bij uitstek, ook voor mensen die normaal niet na...

Kennisbank

Een paasdienst bezoeken: wat kun je verwachten?

Pasen is het belangrijkste feest in de christelijke traditie. De paasdienst viert de opstanding van Jezus Christus en is...

Kennisbank

Kerken in België: een overzicht

België is van oudsher een overwegend katholiek land, maar kent een steeds diverser kerkelijk landschap. De religieuze ge...

Kennisbank

De Katholieke Kerk in Vlaanderen

Vlaanderen en het katholicisme zijn historisch nauw met elkaar verbonden. De katholieke kerk heeft eeuwenlang een centra...

Kennisbank

Verschil tussen evangelisch en pinkster

Evangelische kerken en pinkstergemeenten lijken op het eerste gezicht sterk op elkaar: beide leggen nadruk op persoonlij...

Kennisbank

Verschil tussen orthodox en rooms-katholiek

De Rooms-Katholieke Kerk en de Oosters-Orthodoxe Kerk zijn de twee oudste en grootste christelijke tradities. Ze deelden...

Kennisbank

Moderne vs. traditionele kerkdiensten

Binnen het christendom bestaat een breed spectrum van eredienststijlen, van streng traditioneel tot hypermodern. Het ver...

Kennisbank

Migrantenkerken in Nederland

Een van de meest dynamische ontwikkelingen in het Nederlandse kerkelijke landschap is de groei van migrantenkerken. Terw...

Kennisbank

Herbestemming van kerkgebouwen

Nederland telt naar schatting 6.000 tot 7.000 kerkgebouwen. Door ontkerkelijking sluiten er elk jaar kerken hun deuren, ...

Kennisbank

Bijbelvertalingen in Nederland

De Bijbel is het meest gelezen boek ter wereld en in het Nederlands beschikbaar in diverse vertalingen. De keuze voor ee...

Kennisbank

De Alpha-cursus: kennismaken met het christelijk geloof

De Alpha-cursus is een laagdrempelige introductie tot het christelijk geloof, bedoeld voor iedereen die vragen heeft ove...

Kennisbank

Kerkelijke feestdagen in Nederland

Nederland kent diverse officieel erkende feestdagen die hun oorsprong hebben in de christelijke traditie. Hoewel de mees...

Kennisbank

Kinderdoop of volwassendoop?

De vraag of kinderen gedoopt moeten worden of dat de doop alleen voor gelovige volwassenen is, is een van de meest bespr...

Kennisbank

De rol van de vrouw in de kerk

De positie van vrouwen in de kerk is een onderwerp dat kerken verdeelt. Van volledige gelijkheid tot uitsluiting van het...

Kennisbank

Kerk en jongeren: hoe kerken jongeren bereiken

Het bereiken en betrekken van jongeren is een van de grootste uitdagingen voor kerken in Nederland. Uit onderzoek blijkt...

Geschiedenis

De Reformatie in Nederland

De Reformatie had een diepgaande en blijvende invloed op de Nederlanden. Terwijl het calvinisme zich vanaf de jaren 1540...

Geschiedenis

Geschiedenis van het christendom in Nederland

Het christendom in Nederland kent een geschiedenis van bijna tweeduizend jaar. De eerste sporen dateren uit de Romeinse ...

Geschiedenis

Verzuiling in Nederland

De verzuiling is het uniek Nederlandse systeem waarbij de samenleving was opgedeeld in afzonderlijke zuilen langs levens...

Geschiedenis

Secularisatie in Nederland

Nederland behoort tot de meest geseculariseerde landen ter wereld. Sinds de jaren 1960 is het aantal kerkleden en kerkga...

Geschiedenis

Schuilkerken

Schuilkerken zijn verborgen kerkruimten die werden ingericht in de periode dat de openbare uitoefening van het katholici...

Geschiedenis

Statenvertaling

De Statenvertaling is de eerste officiële Nederlandse Bijbelvertaling uit de grondtalen, voltooid in 1637. De vertaling ...

Geschiedenis

Dordtse Leerregels

De Dordtse Leerregels zijn opgesteld tijdens de Synode van Dordrecht (1618-1619), een van de belangrijkste kerkvergaderi...

Geschiedenis

Het Grote Schisma

Het Grote Schisma van 1054 markeerde de definitieve breuk tussen de westerse (Rooms-Katholieke) en de oosterse (Orthodox...

Kerkgeschiedenis

Pelgrimvaders (Pilgrim Fathers)

De Pelgrimvaders (Pilgrim Fathers) waren een groep Engelse calvinistische separatisten die in de vroege 17e eeuw eerst n...

Kerkgeschiedenis

Kloosters in Nederland

Het kloosterleven heeft in Nederland een rijke geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen. Vanaf de 7e eeuw s...

Kerkgeschiedenis

De Kruistochten

De Kruistochten waren een reeks militaire expedities die tussen 1096 en 1291 door christelijke Europese legers werden on...

Kerkgeschiedenis

Concilie van Trente

Het Concilie van Trente (1545-1563) was de belangrijkste kerkvergadering van de Rooms-Katholieke Kerk als antwoord op de...

Kerkgeschiedenis

Tweede Vaticaans Concilie

Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), ook bekend als Vaticanum II, was een oecumenisch concilie bijeengeroepen door...

Wereldreligies

Jodendom en Christendom

Het christendom is ontstaan binnen het jodendom. Jezus van Nazareth was een joodse rabbi, zijn eerste volgelingen waren ...

Wereldreligies

Islam en Christendom

Islam en christendom zijn de twee grootste godsdiensten ter wereld en delen een gemeenschappelijke abrahamitische oorspr...

Kerkbouw & Architectuur

Gotische kerken in Nederland

De gotiek is de meest kenmerkende bouwstijl van de grote middeleeuwse kerken in Nederland. Gotische kerken, gebouwd tuss...

Kerkbouw & Architectuur

Romaanse kerken

De romaanse bouwstijl is de oudste kerkelijke architectuurstijl die in Nederland bewaard is gebleven. Romaanse kerken, g...

Kerkelijk Leven

Wat is een mis?

De mis is de centrale eredienst van de Rooms-Katholieke Kerk. Het woord komt van het Latijnse 'missa' (zending), naar de...

Kerkelijk Leven

Stiltegebed

Stiltegebed is een vorm van bidden waarbij niet hardop wordt gesproken, maar de stilte zelf de gebedsvorm is. Het wordt ...

Kerkelijk Leven

Kan ik een kerk bezoeken zonder lid te zijn?

Ja, alle christelijke kerken in Nederland en België zijn vrij toegankelijk voor iedereen, ongeacht lidmaatschap of relig...

Kerkelijk Leven

Vrouw als dominee of voorganger

Of een vrouw dominee, predikant of voorganger kan zijn, hangt sterk af van de kerk of denominatie. Sinds de jaren 1960-7...

Kerkelijk Leven

Hoe word je lid van een kerk?

Lid worden van een kerk verloopt verschillend per denominatie, maar omvat doorgaans drie elementen: kennismaking, geloof...

Kerkelijk Leven

Mag ik meedoen aan het avondmaal?

Of je mag deelnemen aan het avondmaal (ook wel communie of eucharistie genoemd) hangt af van de kerk waar je bent en je ...

Kerkelijk Leven

Bidden leren: hoe doe je dat?

Bidden is voor veel mensen lastig — vooral als je er niet mee bent opgegroeid. Goed nieuws: bidden is iets wat iedereen ...

Kerkelijk Leven

Gemengd huwelijk in de kerk

Een gemengd huwelijk is een kerkelijk huwelijk waarbij de partners van verschillende denominaties zijn — bijvoorbeeld ee...