De Reformatie in Nederland

De Reformatie had een diepgaande en blijvende invloed op de Nederlanden. Terwijl het calvinisme zich vanaf de jaren 1540 verspreidde via rondreizende predikers, pamfletten en Bijbelvertalingen, groeide het verzet tegen de Rooms-Katholieke Kerk en de Spaanse overheersing. In 1566 barstte de Beeldenstorm los: calvinistische opstandelingen vernielden beelden, altaren en schilderijen in honderden kerken door heel de Lage Landen, van Steenvoorde in Vlaanderen tot Leeuwarden in Friesland. Willem van Oranje, hoewel zelf oorspronkelijk katholiek en later luthers, werd de politieke leider van de opstand. Hij pleitte voor godsdienstvrijheid, maar na de onafhankelijkheid werd de Nederduitse Gereformeerde Kerk de bevoorrechte kerk van de Republiek. Katholieken mochten hun geloof niet openlijk beoefenen en weken uit naar schuilkerken. Het calvinisme drukte een onuitwisbaar stempel op de Nederlandse cultuur: de nadruk op soberheid, arbeidsethos, persoonlijke Bijbelstudie en het belang van onderwijs. De Synode van Dordrecht (1618-1619) formuleerde de leerregels die tot vandaag de grondslag vormen van reformatorische kerken. De Reformatie maakte Nederland tot een land van religieuze diversiteit, met naast de gereformeerde hoofdstroom ook doopsgezinden, lutheranen, remonstranten en joodse gemeenschappen.