Herbestemming van kerkgebouwen

Nederland telt naar schatting 6.000 tot 7.000 kerkgebouwen. Door ontkerkelijking sluiten er elk jaar kerken hun deuren, wat leidt tot een groeiende vraag naar herbestemming. Wat gebeurt er met een kerk die geen kerk meer is? Herbestemming van kerken is een gevoelig onderwerp. Voor voormalige gemeenteleden is het pijnlijk om 'hun' kerk een andere functie te zien krijgen. Tegelijk is leegstand en verval een slechter alternatief. Veel gemeenten en eigenaren zoeken daarom naar respectvolle nieuwe bestemmingen. De meest voorkomende herbestemmingen zijn: woningen (appartementen in het schip en de toren), culturele centra (concertzalen, bibliotheken, expositieruimten), horeca (restaurants, hotels), kantoren en in sommige gevallen moskeen of andere gebedshuizen. Spectaculaire voorbeelden zijn de Dominicanenkerk in Maastricht (nu boekhandel Dominicanen) en de Clemenskerk in Hilversum (woningen). Bij herbestemming spelen monumentale waarden een grote rol. Veel kerken zijn rijks- of gemeentelijk monument. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed begeleidt eigenaren bij het vinden van passende nieuwe functies. Subsidies zijn beschikbaar voor restauratie en verduurzaming. Niet alle kerkgebouwen worden herbestemd. Sommige worden gesloopt, wat tot maatschappelijke discussie leidt. In veel gevallen wordt de toren behouden als landmark. De kerkgebouwen die wel als kerk in gebruik blijven, worden steeds vaker gedeeld door meerdere gemeenschappen. Een katholieke kerk kan op zondag ook ruimte bieden aan een migrantengemeente of een oecumenische viering.