Geschiedenis

Het Grote Schisma

Het Grote Schisma van 1054 markeerde de definitieve breuk tussen de westerse (Rooms-Katholieke) en de oosterse (Orthodoxe) christelijke kerken. Hoewel de spanningen al eeuwen groeiden, werd het schisma formeel bezegeld toen kardinaal Humbert van Silva Candida de excommunicatiebul op het altaar van de Hagia Sophia in Constantinopel legde, en patriarch Michael Cerularius op zijn beurt de westerse gezanten excommuniceerde. De oorzaken waren zowel theologisch als politiek. Het belangrijkste theologische geschilpunt was het filioque: de westerse kerk had eenzijdig aan de geloofsbelijdenis van Nicea toegevoegd dat de Heilige Geest 'ook van de Zoon' (filioque) uitgaat, wat de oosterse kerk als ketterij beschouwde. Daarnaast verschilden de kerken over het gebruik van ongedesemd brood in de eucharistie, het verplichte celibaat voor priesters en de pauselijke aanspraak op universeel gezag. Politiek speelden de rivaliteit tussen Rome en Constantinopel, taalverschillen (Latijn versus Grieks) en culturele vervreemding een rol. De kruistochten, met name de plundering van Constantinopel door kruisvaarders in 1204, verdiepten de kloof nog verder. De gevolgen zijn tot vandaag merkbaar. De christelijke wereld is verdeeld in een westerse en een oosterse traditie met eigen liturgie, theologie en kerkorganisatie. In 1964 hief paus Paulus VI en patriarch Athenagoras I de wederzijdse excommunicaties op, maar een volledige hereniging is nog niet bereikt.

Advertentie