Romaanse kerken

De romaanse bouwstijl is de oudste kerkelijke architectuurstijl die in Nederland bewaard is gebleven. Romaanse kerken, gebouwd tussen de 10e en 13e eeuw, worden gekenmerkt door ronde bogen, dikke muren, kleine vensters en een robuust, massief uiterlijk. In tegenstelling tot de latere gotiek, die streefde naar hoogte en licht, straalt de romaanse stijl kracht, stabiliteit en geborgenheid uit. De belangrijkste romaanse kerk van Nederland is de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht, gesticht in de 6e eeuw en herbouwd in romaanse stijl in de 11e en 12e eeuw. De basiliek herbergt de schatkamer van Sint Servaas met middeleeuwse relikwieen. Andere voorbeelden zijn de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht, de Pieterskerk in Utrecht (de oudste kerk van de stad, gewijd in 1048) en de Abdijkerk van Rolduc in Kerkrade. In het noorden van Nederland zijn de Romaanse kerken van het Groningse Hogeland bijzonder. Tientallen kleine bakstenen kerken uit de 12e en 13e eeuw sieren het vlakke landschap. Kerken als die van Loppersum, Leermens en Krewerd zijn gaaf bewaard gebleven en vormen samen een uniek architecturaal ensemble. De romaanse stijl vormt de basis waaruit de gotiek zich ontwikkelde. Veel kerken tonen beide stijlen: een romaans schip met gotische uitbreidingen. Het bezoeken van romaanse kerken is een reis naar de vroegste christelijke architectuur van de Lage Landen.